Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc

Ngày 21 tháng 10 năm 2025, tại tỉnh Thái Nguyên, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) tổ chức Hội thảo “Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc”.

Sự kiện quy tụ đại diện lãnh đạo và chuyên gia, nhà nghiên cứu của các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, Liên hiệp các Hội Khoa học và kỹ thuật các tỉnh phía Bắc, trường đại học, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và cộng đồng địa phương nhằm thảo luận các định hướng chính sách, kỹ thuật và cơ chế phối hợp vùng trong bảo tồn đa dạng sinh học gắn với phát triển bền vững.

PGS.TS Phạm Quang Thao – Phó Chủ tịch LHHVN khai mạc hội thảo

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn 2050 (NBSAP), phù hợp với các mục tiêu của Khung Đa dạng sinh học Toàn cầu Kunming–Montreal (GBF). Do vậy, mục tiêu chính của hội thảo nhằm: Rà soát thực trạng và xác định thách thức trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học và phục hồi hệ sinh thái tại vùng núi phía Bắc, bao gồm các vấn đề như: phân mảnh hệ sinh thái, suy giảm dịch vụ môi trường, rủi ro thiên tai gia tăng, và các rào cản trong thực hiện chính sách tại cấp tỉnh; Thảo luận và đề xuất các giải pháp dựa vào thiên nhiên nhằm phục hồi hành lang sinh thái, tăng cường khả năng chống chịu thiên tai và cải thiện sinh kế của cộng đồng. Các mô hình đang được triển khai thực tiễn tại địa phương sẽ được phân tích, đối chiếu với các nguyên tắc của NbS và khả năng nhân rộng; Thúc đẩy cơ chế phối hợp vùng và lồng ghép hiệu quả NBSAP – GBF vào chính sách địa phương, thông qua việc trao đổi kinh nghiệm, xác định các bước cần thiết để tích hợp đa dạng sinh học vào quy hoạch tỉnh, xóa bỏ các khoản hỗ trợ gây hại cho thiên nhiên, đồng thời huy động nguồn lực tài chính từ chương trình mục tiêu quốc gia, khu vực tư nhân và các tổ chức quốc tế.

Ông Trịnh Lê Nguyên, Giám đốc Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) phát biểu tại hội thảo

Miền núi phía Bắc được xác định là khu vực trọng điểm về tài nguyên sinh học với nhiều loài đặc hữu, đồng thời cũng là không gian sinh kế của hàng triệu đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, quá trình khai thác tài nguyên, phát triển hạ tầng, chuyển đổi mục đích sử dụng đất và tác động của biến đổi khí hậu đang làm suy giảm nghiêm trọng hệ sinh thái và dịch vụ môi trường. Trước thực tế đó, việc áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên được xem là hướng đi chiến lược nhằm phục hồi hành lang sinh thái, tăng khả năng chống chịu thiên tai, đồng thời bảo đảm sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi về thực trạng và rào cản trong triển khai NBSAP ở cấp tỉnh, đặc biệt là những khó khăn trong điều phối liên ngành, thiếu nguồn lực tài chính và hướng dẫn kỹ thuật thống nhất. Nhiều mô hình thực tiễn đã được chia sẻ, như phục hồi rừng gắn với kết nối sinh cảnh liên tỉnh, nông nghiệp sinh thái, du lịch sinh thái và quản lý tài nguyên cộng đồng, cho thấy tiềm năng nhân rộng khi có chính sách khuyến khích phù hợp.

Các phiên thảo luận của hội thảo đã diễn ra sôi nổi, tập trung vào ba nhóm nội dung trọng tâm: thực trạng bảo tồn đa dạng sinh học và các thách thức vùng miền, ứng dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên và hoàn thiện chính sách – cơ chế phối hợp vùng.

Một số hình ảnh của các phiên thảo luận

Theo các đại biểu, miền núi phía Bắc đang chịu sức ép lớn từ phát triển kinh tế, biến đổi khí hậu và suy giảm hệ sinh thái, đòi hỏi cần chuyển đổi mô hình quản lý tài nguyên theo hướng tổng hợp, lấy thiên nhiên làm nền tảng phát triển. Các đại biểu nhấn mạnh tiềm năng của các mô hình NbS gắn với sinh kế cộng đồng, phục hồi rừng, nông nghiệp sinh thái, du lịch sinh thái và chi trả dịch vụ môi trường rừng, và coi đây là hướng tiếp cận khả thi để dung hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Bên cạnh đó, các phiên chuyên đề về chính sách và hợp tác liên vùng cũng tập trung làm rõ nhu cầu lồng ghép các mục tiêu của Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học và Khung Đa dạng sinh học Toàn cầu vào quy hoạch cấp tỉnh; xây dựng cơ chế phối hợp đa ngành, huy động nguồn lực tài chính xanh, và tăng cường vai trò của địa phương trong thực thi cam kết quốc gia.

Thảo luận tại hội thảo, các đại biểu khẳng định sự cần thiết của việc thiết lập mạng lưới hợp tác bảo tồn sinh học liên tỉnh, tạo nền tảng để thực hiện hiệu quả mục tiêu “30x30” và thúc đẩy phát triển bền vững dựa vào thiên nhiên cho vùng núi phía Bắc.

Từ kết quả hội thảo, Ban Tổ chức xây dựng báo cáo tổng hợp các khuyến nghị chính sách cụ thể, phục vụ quá trình lập kế hoạch hành động vùng về bảo tồn đa dạng sinh học miền núi phía Bắc trong giai đoạn 2025–2030. Đồng thời, góp phần hình thành mạng lưới hợp tác liên tỉnh và đa bên, thúc đẩy các sáng kiến chung về bảo tồn thiên nhiên, giảm thiểu rủi ro thiên tai và phát triển bền vững cho khu vực có tính chiến lược này.

Lãnh đạo LHHVN ủng hộ tỉnh Thái Nguyên khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025

Cũng tại Hội thảo Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đã chuyển trao số tiền 100.000.000 đồng tới Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Thái Nguyên để ủng hộ đồng bào tỉnh Thái Nguyên khắc phục hậu quả thiên tai năm 2025.

                                                               Hải Thành