SƠN LA: ĐẨY MẠNH KHÔNG GIAN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ BỀN VỮNG

Ngày Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18/5) tỉnh Sơn La không chỉ nhìn lại chặng đường đồng hành cùng dòng chảy tri thức của đất nước, mà còn khẳng định vị thế tiên phong tại vùng Tây Bắc bằng những bước đột phá mạnh mẽ trong chuyển đổi số, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu và ứng dụng công nghệ cao vào đời sống sản xuất.

Ngày 18/5/1963 đã đi vào lịch sử ngành khoa học nước nhà khi Chủ tịch Hồ Chí Minh tới dự và phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội phổ biến khoa học và kỹ thuật Việt Nam. Kể từ khi Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013 chính thức chọn ngày 18/5 hằng năm làm Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam, mốc thời gian này đã trở thành bệ phóng tinh thần, tôn vinh các nhà khoa học và lan tỏa khát vọng sáng tạo trong mọi tầng lớp nhân dân. Tại Sơn La, tinh thần ấy đang được cụ thể hóa bằng những hành động thực tiễn sinh động:

(1) "Ngày hội Sách và Khoa học Công nghệ tỉnh Sơn La năm 2026” được tổ chức trang trọng tại Quảng trường Tây Bắc đã thu hút hàng nghìn lượt học sinh, sinh viên và người dân tham gia. Sự kiện không đơn thuần mang tính kỷ niệm, mà là bức tranh phản ánh sinh động nỗ lực lồng ghép giữa văn hóa đọc và trải nghiệm công nghệ số. Qua đó, từng bước hiện thực hóa tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Ảnh: Liên hiệp Hội Sơn La tuyên truyền về ngày Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo

(2) Đột phá từ hạ tầng số và "bộ não" dữ liệu của tỉnh: Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất của ngành khoa học công nghệ Sơn La trong giai đoạn này chính là việc chính thức khai trương và đưa vào vận hành “Trung tâm Dữ liệu tỉnh Sơn La”. Đây được ví như "trái tim" trong kiến trúc chính quyền số 4.0, đóng vai trò lưu trữ, xử lý và điều phối toàn bộ tài nguyên thông tin dùng chung, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý chuyên sâu và giảm thiểu thủ tục hành chính.

(3) Cùng với việc đưa Trung tâm dữ liệu vào hoạt động, Sơn La đã gặt hái được những chỉ số ấn tượng về hạ tầng viễn thông. Tính đến nay, tỷ lệ dân số được phủ sóng 4G trên địa bàn đạt tới 98,4% và mạng 5G đã vươn rộng tới 67,1%, kể cả ở các vùng cao, biên giới khó khăn. Sự phát triển thần tốc của hạ tầng viễn thông tạo nền tảng vững chắc để tỉnh vận hành hiệu quả Trung tâm điều hành thông minh (IOC) và hệ thống IoT (Internet vạn vật) tích hợp đa ngành. Hiện tại, hệ thống dịch vụ công trực tuyến của tỉnh đã cung cấp hơn 2.163 thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công quốc gia, trong đó có 941 thủ tục trực tuyến toàn trình. Việc này không chỉ giúp minh bạch hóa bộ máy quản lý nhà nước mà còn nâng cao đáng kể chỉ số cải cách hành chính của địa phương.

(4) Khoa học công nghệ "bám rễ" vào thủ phủ nông nghiệp Tây Bắc: Đối với một tỉnh có thế mạnh đặc thù như Sơn La, khoa học và công nghệ là công cụ trực tiếp nâng cao chuỗi giá trị nông sản. Sơn La hiện đã trở thành một trong những trung tâm sản xuất, chế biến hoa quả lớn nhất miền Bắc nhờ việc kiên trì ứng dụng công nghệ vào chuỗi cung ứng. Những ứng dụng thực tiễn: Hệ thống cảm biến thông minh theo dõi độ ẩm và hàm lượng dinh dưỡng trong đất đã và đang được triển khai rộng rãi tại các vùng rau, quả an toàn. Các mô hình ứng dụng công nghệ sinh học, quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, VietGAP cùng giải pháp truy xuất nguồn gốc bằng mã QR đã giúp các sản phẩm đặc trưng của Sơn La như nhãn sông Mã, xoài Yên Châu, mận hậu Mộc Châu hay cà phê Arabica khẳng định chỗ đứng vững chắc tại thị trường trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, các cơ sở nghiên cứu và đào tạo trên địa bàn, tiêu biểu như Trường Cao đẳng Sơn La, cũng chủ động hội nhập bằng cách tổ chức các hội thảo chuyên sâu về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục nghề nghiệp và chuyển giao kỹ thuật sản xuất. Đồng thời, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh đang tích cực hoàn thiện sàn Thương mại điện tử Sơn La và thúc đẩy “Đề án phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tỉnh giai đoạn 2026 – 2030”, hứa hẹn đưa các sáng kiến khởi nghiệp gắn liền với sản phẩm OCOP bản địa lên một tầm cao mới.

(5) Nuôi dưỡng nguồn nhân lực từ hệ sinh thái học tập toàn cầu: Nhìn về tương lai lâu dài, Sơn La xác định nguồn nhân lực chất lượng cao chính là chìa khóa then chốt quyết định sự thành bại của tiến trình hội nhập. Việc phát triển tư duy khoa học đã được tỉnh đầu tư đồng bộ ngay từ môi trường giáo dục cơ sở thông qua ngày hội trải nghiệm công nghệ Robotics, lắp ráp Robocon và giáo dục STEM. Đến nay, toàn tỉnh đã xây dựng thành công hơn 130 “Ngôi nhà trí tuệ” và thư viện cộng đồng, tạo nên những không gian học tập thân thiện, linh hoạt cho người dân. Thành quả của nỗ lực bền bỉ đó được chứng minh qua các con số thống kê xã hội học đầy khởi sắc: toàn tỉnh có 52,8% công dân đạt danh hiệu học tập, 83,47% gia đình học tập và 91,54% cộng đồng học tập. Điểm tựa vững vàng nhất cho hệ sinh thái này chính là việc đô thị trung tâm của tỉnh được UNESCO vinh danh, trở thành thành viên chính thức của Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu (nay là Liên minh học tập toàn cầu).

Ngày Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam (18/5) năm nay diễn ra trong bối cảnh Sơn La đang nỗ lực bứt phá để hoàn thành các mục tiêu kinh tế - xã hội giai đoạn mới. Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo không còn là yếu tố hỗ trợ, mà đã trở thành động lực chính, là "chìa khóa vàng" để Sơn La hóa giải những thách thức về địa hình chia cắt và khoảng cách địa lý. Trong thời gian tới, tỉnh Sơn La đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ chi cho chuyển đổi số tối thiểu 1% tổng chi ngân sách địa phương. Đây là một trong những định hướng đột phá để đảm bảo nguồn lực triển khai, hướng tới xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số toàn diện trên địa bàn tỉnh. Với những định hướng đúng đắn, sự đồng lòng của hệ thống chính trị và khát vọng vươn lên của người dân, ngành khoa học công nghệ Sơn La kỳ vọng sẽ tiếp tục kiến tạo những giá trị mới, đóng góp xứng đáng vào hành trình đưa tỉnh Sơn La “trở thành tỉnh phát triển khá, trung tâm kinh tế - xã hội của tiểu vùng Tây Bắc; trung tâm chế biến sản phẩm nông nghiệp của vùng trung du và miền núi phía bắc”./.

                                                                            Nguyễn Trung Sơn